aar aaw aae aad aaac aab Tar─▒mda yeni ufuklar

Patates Yeti┼čtirme

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░

 

Topra─č─▒n yap─▒s─▒na ve patatesten ├Ânce yeti┼čtirilen bitkiye g├Âre de─či┼čir. S├╝ratli bir ├ž─▒k─▒┼č, kuvvetli k├Âk geli┼čimi, yumrular─▒n geli┼čmesi i├žin iyi bir toprak haz─▒rl─▒─č─▒ gerekir.

A─č─▒r (killi) topraklarda, sonbaharda 20-25 cm. derinlikte s├╝r├╝m yap─▒l─▒r. ─░lkbaharda diskaro ve t─▒rm─▒k ge├žirilir.

Hafif (kumlu) topraklarda ilkbaharda topra─č─▒ fazla gev┼četmeyecek ┼čekilde daha y├╝zlek s├╝r├╝m yap─▒l─▒r.Sadece t─▒rm─▒k ├žekmekle tohum yata─č─▒ haz─▒rlan─▒r.

 

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE EK─░M N├ľBET─░

Arka arkaya dikildi─či zaman hastal─▒klar ├žo─čal─▒r, verimi d├╝┼čer. Topra─ča azot ve humus sa─člayan baklagiller ve hububat, ├Âzellikle k─▒┼čl─▒k hububat ekim n├Âbeti i├žin uygundur.

 

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE TOHUMLUK KAL─░TES─░ ve SE├ç─░M─░

Patateste tohumluk  olarak kulland─▒─č─▒m─▒z k─▒s─▒m yumrulard─▒r. Tohumluk yumrular, 6 cm ├žap─▒nda ve ortalama 50 gram a─č─▒rl─▒─č─▒nda olmal─▒d─▒r. Tohumlu─čun ├že┼čidi, ├╝retim amac─▒na g├Âre se├žilmelidir. Sertifikal─▒ tohumluk kullan─▒lmal─▒d─▒r. Tohumluk yumrular─▒n, dikim esnas─▒nda g├Âzleri uyanm─▒┼č olmal─▒ ve ├╝zerinde yakla┼č─▒k 1 cm boyunda ye┼čil filizleri bulunmal─▒d─▒r.

 

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE D─░K─░M

 

Patates, ilkbaharda toprak ─▒s─▒s─▒ 8-10 oC yi buldu─ču ve ge├ž donlar─▒n sona erdi─či zaman dikilir.

B├Âlgemizde dikim zaman─▒ ┼×ubat-Mart aylar─▒d─▒r.

Dikimde s─▒ra aras─▒ 70-75 cm, s─▒ra ├╝zeri 20 ÔÇô40 cm dir. Dikim derinli─či; y├╝zlek dikimde 2cm, derin dikimde 5 cm dir. Y├╝zlek dikimlerin ├╝zerine en az 15 cm, derin dikilenlerin ├╝zerine ise 10 cm toprak konularak s─▒rt yap─▒lmal─▒d─▒r. S─▒rt yap─▒lma zaman─▒;

-         Dikimden hemen sonra d├╝┼č├╝k s─▒cakl─▒k veya toprakta kaymak ba─člama durumlar─▒nda, ├ž─▒k─▒┼č tamamland─▒─č─▒nda s─▒rt yap─▒l─▒r.

-         Dikim sonras─▒nda y├╝ksek s─▒cakl─▒k  ve kurakl─▒k bekleniyorsa, s─▒rt dikimden hemen sonra yap─▒l─▒r. Dikim el ile ya da makine ile yap─▒l─▒r. ├ľnerilebilcek en uygun dikim y├Ântemi;

-         Tohumluk yumrular─▒n kar─▒k pullu─ču ile a├ž─▒lan kar─▒k diplerine yerle┼čtirilmesi,

-         Ayn─▒ kar─▒k pullu─čunun s─▒rtlar─▒ndan ge├žirilerek kar─▒klar─▒n kapat─▒lmas─▒d─▒r.

├ç─▒k─▒┼č sonras─▒ bitkiler uygun b├╝y├╝kl├╝─če ula┼čt─▒─č─▒nda ayn─▒ kar─▒k pullu─ču ile bo─čaz doldurma ve yabanc─▒ ot kontrol├╝ de yap─▒labilir.

Sulu ┼čartlarda ortalama dekara 200-250 kg, kuru ┼čartlarda 150 kg tohumluk yeterlidir.

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE BAKIM ─░┼×LER─░

Patates, fazla bak─▒m isteyen bir bitkidir. ├ç─▒k─▒┼čtan ├Ânce d├╝zeltilmi┼č (di┼čleri yat─▒r─▒lm─▒┼č) t─▒rm─▒k ├žekmek faydal─▒d─▒r. Hem toprak kaymak tabakas─▒ ba─člad─▒ysa k─▒r─▒lm─▒┼č, hem de yeni ├ž─▒kmaya ba┼člayan yabanc─▒ otlar ├Âld├╝r├╝lm├╝┼č olur.

Patates, 3-4 yaprakl─▒ olunca y├╝zlek ve dikkatli bir ┼čekilde ilk ├žapa yap─▒l─▒r. Bu ├žapa ile toprak kabart─▒l─▒r, yabanc─▒ otlar ├Âld├╝r├╝l├╝r ve nemin korunmas─▒ sa─član─▒r. Bundan sonra 20ÔÇÖ┼čer g├╝n arayla (gerekirse 3-4 defa) her ├žapa ile birlikte bo─čaz doldurma i┼člemi yap─▒l─▒r.

 

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE SULAMA

Patates bitkilerinde su ihtiyac─▒ alt yapraklardaki solma ve sararmayla kendini belli eder. Topraktaki nem dikkate al─▒narak ilk sulama, yumrular f─▒nd─▒k b├╝y├╝kl├╝─č├╝ne geldi─činde yap─▒lmal─▒d─▒r. Hafif topraklarda 15-18, a─č─▒r topraklarda 22-25 g├╝n arayla yeti┼čtirme s├╝resince 2-4 sulama yap─▒l─▒r. Hasat ile son sulama aras─▒nda 1 haftal─▒k bir zaman b─▒rak─▒l─▒r.

En yayg─▒n sulama y├Ântemi, kar─▒k ile sulamad─▒r. ─░ki kar─▒k aras─▒ mesafe kumlu topraklarda 60-65cm, a─č─▒r topraklarda 70-80 cm dir.

Patatesin en fazla suya ihtiya├ž duydu─ču devre, ├ži├žeklenmeden 20 g├╝n ├Ânce ba┼člayan ve yumru yapmaya ba┼člad─▒─č─▒ zamana kadar ge├žen devredir.

Sulama yeterli ve d├╝zenli yap─▒lmad─▒─č─▒ taktirde, ba┼čta verim kayb─▒ olmak ├╝zere, memeli ve ├žatlak yumrular, yumru i├žinde kararmalar ve bo┼čluklar ortaya ├ž─▒kar.

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE G├ťBRELEME

Patateste ├žinko noksanl─▒─č─▒nda ├že┼čitler aras─▒nda ├žinko noksanl─▒─č─▒na duyarl─▒k bak─▒m─▒ndan ├Ânemli farklar vard─▒r. B├╝y├╝me ├žok zay─▒flar. Yapraklar deforme olur ve grimsi kahve veya bronz renkli lekelerle kaplan─▒r. Bu g├Âr├╝nt├╝ler Gen├ž yapraklarda daha h├ókim vaziyettedir. Yaprak ayalar─▒ ├žo─čunlukla kal─▒nla┼č─▒r. Noksanl─▒─č─▒n ┼×iddetli olmas─▒ halinde yaprak d├Âk├╝m├╝ olur ve sonunda bitki ├Âl├╝r.

Patateste fosfor eksikli─činde, yaprak sistemi sert ve dik bir g├Âr├╝n├╝mdedir. Bitkide b├╝y├╝me geriler ve c├╝ce bir g├Âvde olu┼čur. ├ľzellikle ya┼čl─▒ yapraklar yukar─▒ do─čru k─▒vr─▒l─▒r ve daha sonra yaprak kenarlar─▒nda nekrotik lezyonlar olu┼čur. Yapraklar normalden k├╝├ž├╝k olur. Ya┼čl─▒ yaprak kahverengine d├Âner ve erken d├Âk├╝m olur. Bazen yumrularda kahverengi lekeler olur.

Patateste mangan eksikli─činde en gen├ž yapraklar a├ž─▒k renkli ve solgun g├Âr├╝n├╝mdedirler. Gen├ž yapraklar─▒n damar aralar─▒nda renk a├ž─▒larak kloroz ├ž─▒kar ve hemen arkas─▒ndan ├žok say─▒da kahverengi noktalar ┼čeklinde lekeler ├ž─▒kar. Lekeler daha ├žok ana damar ├ževresinde toplan─▒rlar ve yaprak sap─▒na do─čru iyice say─▒lar─▒ artar. Bitki bodur kal─▒r.

Patateste bor noksanl─▒─č─▒nda bitkide boy k─▒sal─▒r, yan dallanma artar, bitki ├žal─▒ms─▒ bir g├Âr├╝nt├╝ al─▒r. Yapraklar kal─▒n ve gevrek olur ve baz─▒ durumlarda kenarlar─▒ i├že do─čru k─▒vr─▒kt─▒r. Yaprak sap─▒ d├╝zle┼čir. Gen├ž yapraklar ve b├╝y├╝me noktalar─▒ ba┼člang─▒├žta koyu ye┼čil renkli olurlar, sonralar─▒ kloroz geli┼čerek ├Âl├╝rler. Yaprak├ž─▒klar─▒n kenarlar─▒nda kahverengi noktac─▒klar ┼čeklinde nekrozlar olu┼čur, daha sonra bunlar birle┼čerek b├╝y├╝rler. E─čer bor noksanl─▒─č─▒ bu a┼čamada giderilirse, yeni s├╝rg├╝nler ├ž─▒kar. Noksanl─▒─č─▒n s├╝rekli olmas─▒ halinde ya┼čl─▒ yapraklar da sarar─▒r ve solar. Yumru i├žindeki yuvarlak halka ┼čeklindeki damarlar kahverengiye d├Âner. Kabuk koyu renklidir ve kaba bir yap─▒ya sahiptir. Melanin olu┼čumu nedeniyle, kesilen y├╝zeyler k─▒sa s├╝rede k─▒rm─▒z─▒ms─▒ koyu kahve renge d├Âner.

Patateste potasyum eksikli─činde yapraklar koyu ye┼čil ├╝zerinde metalik bronz renklidir. Bitki bodur ve ├žal─▒ms─▒ bir g├Âr├╝nt├╝ hal al─▒r. Ya┼čl─▒ yapraklar─▒n kenarlar─▒nda renk al─▒r. Yaprak ayas─▒nda ba┼člang─▒├ž da toplu i─čne ba┼č─▒ b├╝y├╝kl├╝─č├╝nde, kahve renkli lekeler g├Âr├╝l├╝r, bu lekeler daha sonra b├╝y├╝yerek yaprak y├╝zeyini kaplar. Yapraklarda k─▒vr─▒lmalar g├Âr├╝l├╝r. Patates yumrular─▒n─▒n ├╝zerinde siyah noktalar olu┼čur. Potasyum noksanl─▒─č─▒ yumrunun i├ž k─▒sm─▒nda da kahverengile┼čmeye neden olabilmektedir, ancak bunu bor noksanl─▒─č─▒ndan ileri gelen ve kahverengi ├Âz denilen problemle kar─▒┼čt─▒rmamaya dikkat edilmelidir. Potasyum eksikli─či patates yumrusunda kuru madde ve ni┼časta miktar─▒n─▒n azalmas─▒na neden oldu─ču gibi, ayn─▒ca potas eksikli─či olan yumrularda kesildikten som-a, bir saat gibi k─▒sa bir sure i├žinde kararma ba┼člamas─▒na kar┼č─▒l─▒k, potasyum beslenmesi tam olan bitkilerin yumrular─▒nda iki g├╝n sonra dahi b├Âyle bir durum g├Âr├╝lmez.

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE HASAT

Patateste hasat zaman─▒n─▒n geldi─či yaprak ve saplar─▒n sarar─▒p kurudu─ču, yumrular─▒n normal b├╝y├╝kl├╝─č├╝n├╝ alarak bitkiden kolayca ayr─▒ld─▒─č─▒ ve kabu─čun kal─▒nla┼č─▒p sertle┼čti─činden anla┼č─▒l─▒r. Kabuk t─▒rnakla kolayca soyulmaz. Yumrunun kesiti ─▒slak de─čil, koyu bir g├Âr├╝n├╝mdedir.

Patatesin hasad─▒nda ├žok dikkatli olmak gerekir. Yumrular kesilip zedelenmemeli, toprakta yumru b─▒rak─▒lmamal─▒d─▒r. S├Âk├╝m s─▒ras─▒nda toprak ya┼č olmamal─▒, tav─▒nda bulunmal─▒d─▒r.

Patates hasad─▒ de─či┼čik ┼čekilde yap─▒l─▒r:

-         Bel, ├žatal bel ya da ├žapa ile patatesler s├Âk├╝l├╝p el ile toplan─▒r.

-         Pullukla s├Âk├╝l├╝p el ile bitkiden ayr─▒larak toplan─▒r.

-         Tek veya ├žift s─▒ray─▒ s├Âk├╝p bitkiden ay─▒ran makineler ile de hasat yap─▒l─▒r.

Hasattan sonra yumrular ─▒slak ise g├Âlgede kurutulur. Hasta, ├ž├╝r├╝k, berelenmi┼č ve kabu─ču soyulmu┼č olanlar─▒ ay─▒klan─▒r. Sonra iri, orta ve k├╝├ž├╝k boy olmak ├╝zere s─▒n─▒fland─▒r─▒larak file ├žuvallara doldurulur.

 

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE DEPOLAMA

Patates fazla miktarda su ihtiva eden bir ├╝r├╝n oldu─čundan iyi bir ┼čekilde depolanmazsa ├žok zarara u─črar. Yumrular ├ž├╝r├╝r, p├Ârs├╝r, filiz verir ve de─čerini kaybeder.

Yumrular en iyi ┼čekilde; olgun, zedelenmemi┼č ve temiz olarak 3-40C s─▒cakl─▒k, %85-90 nisbi nemde ve solunum sonucu meydana gelen karbondioksit, su ve ─▒s─▒y─▒ uzakla┼čt─▒r─▒p oksijen sa─člamak i├žin havaland─▒rma tertibat─▒ iyi olan ├Âzel koruma depolar─▒nda saklanabilir. Depolamada y─▒─č─▒n y├╝ksekli─či, yemeklik patateslerde 3-4 metre olabilir. Tohumluk patateslerde ise en fazla 1 metre olmal─▒d─▒r.

 

PATATES YET─░┼×T─░R─░C─░L─░─×─░NDE G├ľR├ťLEN HASTALIK VE ZARARLILAR

Bakteriyel Solgunluk Ve Patates Kahverengi ├ç├╝r├╝kl├╝─č├╝ Hastal─▒─č─▒ (Ralstonia solanacearum)

Erken yan─▒kl─▒k hastal─▒─č─▒ (Alternaria solani)

Patates Halka ├ç├╝r├╝kl├╝─č├╝ Hastal─▒─č─▒ (Clavibacter michiganensis subsp. sepedonicus)

Patates Mildiy├Âs├╝ (Ge├ž Yan─▒kl─▒k) Hastal─▒─č─▒ (Phytophthora infestans)

Patates Si─čil Hastal─▒─č─▒ (Synchytrium endobioticum)

Patateste Adi Uyuz Hastal─▒─č─▒ (Streptomyces scabies)

Patateste Bakteriyel Yumu┼čak ├ç├╝r├╝kl├╝k Ve Karabacak

Siyah Si─čil (=K├Âkbo─čaz─▒ Nekrozu)Hastal─▒─č─▒ (Rhizoctonia solani)

Stolbur Hastal─▒─č─▒

K├Âk-Ur Nematodlar─▒ (Meloidogyne spp.)

 

Bozkurt (Agrotis spp.)

Manas (Kad─▒ Lokmas─▒) (Polyphylla turkmenoglui Petr., P.fullo L.)

Patates A V─▒r├╝s├╝ (Potato A potyvrus, PVA)

Patates Beyaz Kist Nematodu; G. Pallida Stone)

Patates B├Âce─či (Leptinotarsa decemlineata).

Patates Çızgı Vırüsü (Patates Y Vırüsü) (Potato Y potyvirus, PVY)

Patates Çürüklük Nematodu (Ditylenchus destructor Thorne)

Patates G├╝vesi (Phthorimaea operculella)

Patates Kist Nematodlari (Patates Altin Nematodu; Globodera rostochiensis Wollenweber ve

Patates X V─▒r├╝s├╝ (Potato X potexvirus, PVX)

Patates Yaprak K─▒vr─▒lma V─▒r├╝s├╝ (Potato leafroll luteovirus, PLRV)

So─čan Sak Nematodu [Ditylenchus dipsaci (K├╝hn)]

Telkurdu (Agriotes spp.)

Yaprak Pireleri (Empoasca decipiens Paoli, Asymmetrasca decedens (Paoli)

Yaprakbitleri

NET Tohumculuk G├╝bre Tar─▒m Dan─▒┼čmanl─▒k Hayvanc─▒l─▒k G─▒da San.Tic.Ltd.┼×ti. © 2018
Altyap─▒: OpenCart-TR